ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା

ଡକ୍ଟର ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର

ପରିଚୟ

ଡକ୍ଟର ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା' ଏକ ଅଭିନବ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପନ୍ୟାସ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଶିଳ୍ପ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିବା ଉତ୍କଳଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି । ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଓଡ଼ିଶା ଶିକ୍ଷା, ଶିଳ୍ପ ଓ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତୁଳନାରେ ପଛରେ ପଡ଼ିରହିବା ସହ ଏକ ଅବହେଳିତ ଓ ଅନୁନ୍ନତ ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଆସିଛି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଓଡ଼ିଶାର ବିରାଟ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଉପଯୁକ୍ତ ବିନିଯୋଗ କରି ଏହାକୁ କିପରି ଏକ ଧନଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇପାରିବ, ତାର ଏକ ବାସ୍ତବ ରୂପରେଖ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଅସୁମାରି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ, ବନ୍ୟ ସମ୍ପଦ, କୃଷି ସମ୍ପଦ ଓ ସାଗର ସମ୍ପଦ ଭରି ରହିଛି, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବା ବିରଳ । ଏତେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ଭାର ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ଦିନହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିରହିବା ପଛରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅସଚେତନତା, ଦୁର୍ବଳ ଶିଳ୍ପ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଉଦାସୀନତାକୁ ଲେଖକ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି । ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ହତାଶାଭାବକୁ ଦୂର କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି ପଥରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ଯୋଜନାର ଆଭାସ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦିନେ ଏହି ଗରିବ ଦେଶ 'ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା'ରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ ।

ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟକୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଲେଖକ ଉପନ୍ୟାସକୁ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ବାଛିଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ପ୍ରେମ, ବିରହ ଓ ହାସ୍ୟରସର ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ସହ ଓଡ଼ିଶାରେ ଲୁହା-ଇସ୍ପାତ, ସିମେଣ୍ଟ, କାଗଜ, ସାର ଓ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ଅସଂଖ୍ୟ କଳକାରଖାନା ବସାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ତଥ୍ୟବହୁଳ ଉପନ୍ୟାସଟି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳ୍ପ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଏ ।

ଉପନ୍ୟାସର ନାୟକ ଅରୁଣ କୁମାରଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସୁନେଲି ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏକ ବିରାଟ ଶିଳ୍ପ ଯୋଜନାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ବାସ୍ତବ କଳ୍ପନା ଏଥିରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି । ଏହା କେବଳ ଏକ କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାକୁ "ଘିଅ ମହୁର ଦେଶ" ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବାର ଏକ ସଫଳ ଦିଗ୍‍ଦର୍ଶନ ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଏହି ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ବିଶେଷ କରି ୧୯୫୦ ରୁ ୧୯୭୦ ଦଶକ ମଧ୍ୟରେ ଗତିଶୀଳ ହେଉଛି । ଏହି ସମୟଟି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମୟ ଥିଲା । ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ବିଜ୍ଞାନର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଭାରତ ଭଳି ନୂତନ ଭାବେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଥିବା ଦେଶମାନେ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । କାହାଣୀର ପରିବେଶ କଲିକତା, ଲଣ୍ଡନ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ସେତେବେଳର ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଓଡ଼ିଶା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତୁଳନାରେ ବହୁ ପଛରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲା । ଲୋକମାନେ ନିରକ୍ଷରତା, ଗରିବୀ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ପେଷି ହେଉଥିଲେ ।

ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱରେ ପୁଞ୍ଜିବାଦ ଏବଂ ସମାଜବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଦର୍ଶଗତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲିଥିଲା । କାହାଣୀରେ ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଉ ଯେ ଲଣ୍ଡନର ଶିଳ୍ପପତିମାନେ କିଭଳି ବିଶାଳ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ଉଦାରବାଦୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ବିଜ୍ଞାନକୁ ଲୋକହିତକର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଦେଶ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାକାର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଦେଖି ନିଜ ଦେଶର ଦୁରବସ୍ଥା ପାଇଁ ବ୍ୟଥିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଅରୁଣଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ପ୍ରତିଭାବାନ ଯୁବକଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ହୁଏ, ଯିଏ ନିଜର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତି । ଉପନ୍ୟାସଟି ସେହି ସମୟର ଆର୍ନ୍ତଜାତିକ ରାଜନୀତି, ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ସହିତ ଯୋଡ଼ିପାରିଛି ।

ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର

ଅରୁଣ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ: କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ, ଜଣେ ମେଧାବୀ ଓଡ଼ିଆ ଇଞ୍ଜିନିୟର, ଯିଏ ଲଣ୍ଡନର ଇମ୍ପେରିଆଲ କଲେଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛାତ୍ର ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ବିଜୟୀ ହୋଇଛନ୍ତି । ସେ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ଶିଳ୍ପ ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖନ୍ତି । ସେ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ହେବା ସହ ଜଣେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଦେଶପ୍ରେମୀ ।

ଆଭା ମାଇକେଲସନ୍: ବ୍ରିଟିଶ ଶିଳ୍ପପତି ଜେମସ୍ ମାଇକେଲସନ୍‍ଙ୍କ ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା ଏବଂ ଅରୁଣଙ୍କର ସହପାଠିନୀ । ସେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଏବଂ ଅରୁଣଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ପାଖେ ପାଖେ ରହି ସହଯୋଗ କରନ୍ତି । ସେ କେବଳ ଅରୁଣଙ୍କ ପ୍ରେମିକା ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ତାଙ୍କର ଯୋଜନାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହାୟକ ।

ଜେମସ୍ ମାଇକେଲସନ୍: ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରିଟିଶ ଶିଳ୍ପପତି, ଯିଏ ଅରୁଣଙ୍କ ମେଧାଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି । ସେ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିର ଏକ ବିରାଟ ଅଂଶ ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଦାନ କରିବା ସହ ଅରୁଣ ଓ ଆଭାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।

ଡାକ୍ତର ହାଜରା ଏବଂ ପ୍ରସାଦ: ଅରୁଣଙ୍କର ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁମାନେ କାହାଣୀରେ କିଛିଟା ରୋଚକତା ଓ ଜଟିଳତା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ହାଜରା ଚରିତ୍ରଟି କିଛିଟା ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ରହି ଅରୁଣ ଓ ଆଭାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୋମାଳିନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।

ପ୍ରସାଦ: ଅରୁଣଙ୍କର ଜଣେ ବିହାରୀ ବନ୍ଧୁ । ସେ ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଏବଂ ଅରୁଣଙ୍କର ଶୁଭାକାଂକ୍ଷୀ । ସେ ହାଜରାଙ୍କର ଚୁଗୁଲି ଓ ଈର୍ଷାପରାୟଣ ମନୋଭାବର ବିରୋଧ କରନ୍ତି ।

ଡକ୍ଟର ଚେଷ୍ଟରଟନ୍: ଇମ୍ପେରିଆଲ କଲେଜର ଜଣେ ଅଧ୍ୟାପକ । ଅରୁଣ ତାଙ୍କର ଅସୁସ୍ଥ ମା’ଙ୍କର ସେବା ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ସେ ଅରୁଣଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଛନ୍ତି ।

ଶିଳା: ଡକ୍ଟର ଚେଷ୍ଟରଟନଙ୍କ ଭଉଣୀ । ସେ ନିଜ ମା’ଙ୍କ ସେବା କରିବା ସମୟରେ ଅରୁଣଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଅରୁଣଙ୍କ ସହ ଦେଖି ଆଭା ପ୍ରଥମେ ଭୁଲ ବୁଝିଥିଲେ ।

ମିଷ୍ଟର ଚତୁର୍ବେଦୀ: କେନ୍ଦୁଝର ସୁନା ଖଣିର ମ୍ୟାନେଜର । ସେ ସୁନା ଖଣିର ଆବିଷ୍କାର ଓ ତାର ଗୁପ୍ତ ଖବର ଅରୁଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ ।

ରବର୍ଟ ରକେଫେଲର୍: ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ଧନକୁବେର ଏବଂ ଜେମସ୍ ମାଇକେଲସନ୍‍ଙ୍କ ବନ୍ଧୁ । ସେ ଆମେରିକାରେ ଅରୁଣ ଗିରଫ ହେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ ।

ମିସ ସୁନେଲି ବୋଷ: କଲିକତାରେ ଅରୁଣଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଚିବ ।

ମିସ୍‍ ସୁଷାନ୍: ନିଉୟର୍କର ହୋଟେଲ ଏମ୍ବାସେଡରର ସହକାରୀ ମହିଳା କର୍ମଚାରୀ ।

ରମେଶଚନ୍ଦ୍ର ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ: ଅରୁଣଙ୍କ ସହ ଜାହାଜରେ ଆମେରିକା ଯାଉଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ର, ଯିଏ ରାଉରକେଲାରେ ଲୁହା କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ଖବର ଦେଇଥିଲେ ।

ମୂର୍ତ୍ତି: ଅରୁଣଙ୍କ ହଷ୍ଟେଲର ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

ଡକ୍ଟର ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ କାଳଜୟୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପନ୍ୟାସ ‘ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା’ର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏବଂ କାହାଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋମାଞ୍ଚକର ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ବିଭବକୁ ବ୍ୟବହାର କରି କିପରି ଏକ ଶିଳ୍ପ ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ କରାଯାଇପାରିବ, ତାହାର ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ରୂପରେଖ ଏହି କାହାଣୀର ଆତ୍ମା ।

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଲଣ୍ଡନର ସୁବିଖ୍ୟାତ ଇମ୍ପେରିଆଲ କଲେଜରୁ । ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଅତି ମେଧାବୀ ଯୁବକ ଅରୁଣ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ହାସଲ କରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ସହପାଠିନୀ ଥିଲେ ଆଭା ମାଇକେଲସନ୍, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରିଟିଶ ଶିଳ୍ପପତି ଜେମସ୍ ମାଇକେଲସନ୍‍ଙ୍କ ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା । ଅରୁଣଙ୍କର ପ୍ରତିଭା ଓ ନିଜ ଦେଶ ପ୍ରତି ଥିବା ମମତା ଆଭାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ଅରୁଣ ସର୍ବଦା ଓଡ଼ିଶାର ଅନଗ୍ରସରତା ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଗଢ଼ିବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିଲେ । ଆଭା ଏହି କଥା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ । ପ୍ରତିଭାର ପୂଜାରୀ ଶିଳ୍ପପତି ମାଇକେଲସନ୍ ଅରୁଣଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ ।

କାହାଣୀରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଆସେ, ଯେତେବେଳେ ଜେମସ୍ ମାଇକେଲସନ୍ ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର କୋଟି ଷ୍ଟାରଲିଙ୍ଗର ଏକ ବିଶାଳ ଦାନପତ୍ର ଅରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଏହି ଅର୍ଥରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାୟ ୨୫୦ଟି ବୃହତ ଶିଳ୍ପ କାରଖାନା ବସାଇବାର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଅରୁଣ କଲିକତାରେ ନିଜର ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପାୟନର ଖସଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ।

ଏହି ଯୋଜନାରେ ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କି ପ୍ରକାର ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବ, ତାହାର ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି । ରାଉରକେଲା ବ୍ୟତୀତ ବଣାଇ, କେନ୍ଦୁଝର, ନୟାଗଡ଼ ଏବଂ ବଡ଼ବିଲଠାରେ ଲୁହା ଓ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ବସାଇବାକୁ ସ୍ଥିର ହୁଏ । ସମ୍ବଲପୁର ଓ କୋରାପୁଟରେ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା, ବାଲେଶ୍ୱର ଓ କଟକରେ ଚିନି କଳ ଏବଂ ତାଳଚେର ଓ ରାମପୁରର କୋଇଲାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ରାସାୟନିକ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ଯୋଜନା କରାଯାଏ-। ଏହି ଶିଳ୍ପାୟନ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଓଡ଼ିଆ ଶ୍ରମିକ ଓ ହଜାର ହଜାର ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କୁ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ମିଳିବାର ଆଶା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ମାଇକେଲସନ୍‍ଙ୍କ ଏହି ଯୋଜନା କେବଳ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ନଥିଲା, ବରଂ ଏଥିରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଅଂଶଧନ ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ରହିବାର ସମାଜବାଦୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲା-।

କାହାଣୀର ସବୁଠାରୁ ରୋମାଞ୍ଚକର ଅଂଶ ହେଉଛି କେନ୍ଦୁଝରରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୁନା ଖଣିର ଆବିଷ୍କାର । ଏହି ଖଣିରେ ସୁନା ପଥର କୋଇଲା ଭଳି ସ୍ତର ସ୍ତର ହୋଇ ଜମି ରହିଥାଏ, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ । ଅରୁଣ ଏହି ସୁନା ସାହାଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି । ସେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ ଓଡ଼ିଶା ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଭରି ପିଛା ମାତ୍ର ଏକ ଟଙ୍କା ଦରରେ ସୁନା ଯୋଗାଇବ ।

ଏହି ଘୋଷଣା ପୃଥିବୀର ବଜାରରେ ଏକ ଅରାଜକତା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଆମେରିକା ଓ ଇଉରୋପର ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି, କାରଣ ସୁନା ଦର କମିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଦର କମିଯାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ କଳକାରଖାନା ବନ୍ଦ ହେବାକୁ ବସେ । ମିଳିତ ଜାତିସଂଘରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଜରୁରୀକାଳୀନ ବୈଠକ ବସେ ଏବଂ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଯାଏ । ଅରୁଣଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ପୁଞ୍ଜିବାଦର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଏକ ସମାଜବାଦୀ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା, ଯେଉଁଠି ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ ।

ଏହି ବିରାଟ ଶିଳ୍ପ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ଅରୁଣ ଓ ଆଭାଙ୍କର ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ଗତିଶୀଳ ହୁଏ । କଲିକତାର କୋୟା ଉପବନରେ ସେମାନଙ୍କର ମଧୁର ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ କାହାଣୀରେ କୋମଳତା ଭରିଦିଏ । କିନ୍ତୁ ଅରୁଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଡାକ୍ତର ଶିବେନ୍ଦ୍ର ହାଜରା ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଅରୁଣ ଜଣେ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କର ଅସୁସ୍ଥ ମା’ଙ୍କ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତରେ ପାର୍କ ଲେନ୍‍କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ହାଜରା ଏହାକୁ ଏକ ଖରାପ ରୂପ ଦେଇ ଆଭାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରନ୍ତି । ଆଭା ନିଜ ଆଖିରେ ଅରୁଣଙ୍କୁ ଜଣେ ଯୁବତୀଙ୍କ ସହ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବାସଭବନରୁ ଅପମାନିତ କରି ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତି । ତଥାପି, ପରେ ସତ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିବା ପରେ ଆଭା ଅନୁତାପ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅରୁଣଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆହୁରି ଗଭୀର ହୁଏ ।

ଅରୁଣ ନିଜର ଶିଳ୍ପ ଯୋଜନାକୁ ଅଧିକ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଯାଆନ୍ତି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ସୁନା ଦର ହ୍ରାସ କରିବା ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ‘ପକ୍‌କା କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ’ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ । ନିଉୟର୍କର ପୋଲିସ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରେ । ଆଭା ଅରୁଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଶେଷରେ ମାଇକେଲସନ୍‍ଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ରକେଫେଲର୍‍ଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଅରୁଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ହୁଏ-।

ଏହି କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଅଭାବ ନାହିଁ, ବରଂ ଅଭାବ ଅଛି ସଠିକ୍ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ବିଜ୍ଞାନର ବ୍ୟବହାରର । ମହାନଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ବୈତରଣୀ ନଦୀରେ ଜଳଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କଲେ ଓଡ଼ିଶା ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ହୋଇପାରିବ । ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁ ଗହଳରେ ଟାଇଲ୍ ଘର, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଷ୍ଟୁଡିଓ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସାଳୟର ସ୍ୱପ୍ନ ସାକାର ହେଲେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରକୃତରେ ‘ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା’ ପାଲଟିବ ।

ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ଓଡ଼ିଶାର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ନିଜ ମାଟିକୁ ଭଲ ପାଇବାକୁ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନକୁ ଜୀବନର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଭାଗ୍ୟ ବଦଳାଇବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ । ଅରୁଣଙ୍କର ଏହି ସଂଘର୍ଷମୟ ଓ ସାହସିକ ଯାତ୍ରା ପାଠକ ମନରେ ଏକ ନୂତନ ଆଶାର ସଞ୍ଚାର କରେ ।

ଉପସଂହାର

‘ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା’ କେବଳ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପନ୍ୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଏକ ନକ୍ସା । ଲେଖକ ଡକ୍ଟର ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ବିପୁଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦକୁ ଆଧାର କରି ଯେଉଁ ସୁନେଲି ସ୍ୱପ୍ନ ବୁଣିଛନ୍ତି, ତାହା ପାଠକକୁ ହେୟଜ୍ଞାନ ଓ ହତାଶା ମଧ୍ୟରୁ ବାହାର କରି ଏକ ନୂତନ ଆଶା ପ୍ରଦାନ କରେ । ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ 'କୁଲି-ମଜୁରିଆ'ର ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ସଠିକ୍ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ରହିଲେ ଏହି ମାଟିରେ ଘିଅ-ମହୁର ସ୍ରୋତ ଛୁଟିପାରିବ ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱର ଏକ ସମୃଦ୍ଧଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ ।

ଉପନ୍ୟାସର ନାୟକ ଅରୁଣ ଏବଂ ନାୟିକା ଆଭାଙ୍କ ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ଏହି କାହାଣୀରେ ମାନବୀୟ ସମ୍ବେଦନା ଭରିଦେଇଛି । ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଶିଳ୍ପର ଶୁଷ୍କ ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ପାଠକକୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାନ୍ଧି ରଖେ । ଏହା ସହିତ, ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତି ମମତା ଏବଂ ଅରୁଣଙ୍କର ନିଜ ମାତୃଭୂମିକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିବାର ଜିଦ୍ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ । ପୁସ୍ତକଟି ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିଭା କୌଣସି ଜାତି ବା ଦେଶର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ ନୁହେଁ ।

ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି ତଳେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସୁନା ଭଳି ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପଦ, ମହାନଦୀରେ ବିଶାଳ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର କଳ୍ପନା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର କଳା-ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟର ଜୟଗାନ ଏହି ବହିଟିକୁ ଅନନ୍ୟ କରିଛି । ବିଶେଷ କରି ଅରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା 'କେନ୍ଦୁଝର ସୁନାଖଣି'ର ସ୍ୱପ୍ନ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛି । ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ସଦୃଶ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ କର୍ମଠ ହେବାକୁ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ।

ପରିଶେଷରେ, ଯଦି ଆପଣ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସ ସହ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟତର କଳ୍ପନାକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ 'ସୁନାର ଓଡ଼ିଶା' ପୁସ୍ତକଟିକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପାଠ କରନ୍ତୁ । ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ କେବଳ ରୋମାଞ୍ଚିତ କରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।